ویژگی کالبدی بنا :

پل مشیر- در 25 کيلومتری شمال شهر برازجان در کنار راه فعلی برازجان به شيراز بر روی رودخانه دالکی آثار يک پل مربوط به عهد قاجاريه را مشاهده می شود که در سال 1288 هـ. ق به دستور حاج ميرزا ابوالحسن خان مشيرالملک والی وقت فارس ساخته شد و هم چنان تا 1350 هـ . ش مورد استفاده بود.پل كه امروزه به پل مشیر معروف است با فرمی تركیبی از پل های مثلثی و پل های خطی و تركیب دو نوع قوس ضربی و رومی در طاق پل بنا گردیده و دارای ۱۳۰ متر طول می باشد. ارتفاع بلندترین دهانه آن ۱۱ ٫ ۴۰ متر و عرض آن ۱۰ ٫ ۵۰ متر است. معمار اين اثر ارزشمند شخصی به نام آقای حاج محمد رحيمی است که اهالی و بوميان منطقه پل را به نام معمار آن (يعنی پل محمد رحيمی) می شناسند. عمده مصالح تشکيل دهنده آن را سنگ های قلوه ای و ملاط ساروج تشکيل می دهد. نمای بيرونی و هم چنين سطح روی پل با آجر کوره ای مفروش شده است. طول پل 45 متر است که بر روی 6 ستون بنا شده است. عرض آن در حدود 8 متر بوده و دارای 6 دهانه طاق مانند است، که دهانه ميانی از همه بلند تر و عريض تر است. اندازه آن ها به ترتيب از کناره رودخانه 70/ 3 ، 40/ 3 و 40 /11است. دهانه و طاق ها به علت زوج بودن دهانه وسطی پل در سمت جنوب ساخته شده به همین دلیل در دو سوی بزرگتر ، سمت جنوب دو و سمت شمال سه دهانه ساخته شده است. این پل مانند تمامی پلهای قدیمی بصورت وزنی كار می كند كه به عبارتی وزن پل ، یعنی تمام وزن طاق های دهانه ها و بارهای وارده بر پل از طریق پایه ها به بستر رودخانه منتقل می شود.   اين پل ارتباطی در جهت امر تجارت بين فارس و بوشهر و سهولت در کار مسافرين ساخته و در طی دوران متمادی مرمت و بازسازی شد. شايان ذکر است که 4 ستون به شکل مناره بر روی اين پل مشهود است که گويا به هنگام ساخت و ساز اثر مذکور مرتبا ريزش نموده و تخريب می شده است. لذا در درون نوک مخروطی شکل اين مناره ها برگ هايی از کتاب قرآن قرار دادند تا ضامن بقای پل باشد.


معمار برای ارتباط بهتر و بیشتر پل و ساحل اقدام به ساخت چند اطاق ظاهرا با كاركرد معماری ولی در عین حال با كاركردی سازه ای كرده است. كه این اطاق ها و فضاها را در دو سوی پل می توان مشاهده كرد. روی پل قبل از اولین دهانه تا آخرین دهانه با سنگ های تراش چهارگوش مفروش است كه زیبایی قابل تحسینی دارد. بر روی طاق چهار منار با نوك مخروطی 2عدد در سمت راست و 2عدد در سمت چپ جاده بنا گردیده است. چهار منار نه تنها به خاطر زیبایی بیشتر پل طراحی و اجرا گردیده بلكه به هنگام فشار بیش از ظرفیت ، سازه لرزش پیدا می كند ، در فاصله بین ستون ها یك شكستگی كه از بالاترین نقطه طاق ها به "رویه " پل سرایت كرده اجرا گردیده تا فشار و سنگینی را بهتر مهار كند. در فاصله بین هر دو دهانه باز هم از هر دو جهت ستون‌های مقاوم، حامی و بشكل مخروط كه تقریبا از ۱ ٫ ۵ متری نوك مخروط با دایره ای یكنواخت به كف رودخانه می‌رسد. این ستونهای مخروطی بصورت طولی نصب شده است كه نیمه بیرونی آن در ظاهر به چشم می‌آید.

پل مشیر دالکی


دقیقا نمی توان حدث زد در روزگار كدامین سلسله پل مذكور ترمیم شده باشد اما كاروانسرای شمال پل كه می توان گفت ساختمانی بوده برای مامورین دولتی تا حافظ پل باشند و هم سلامت عبور و مرور كاروانها و قافله ها را تا پاسگاه دیگر بر عهده داشته اند و هم به علت كثرت اطاقها محل اطراق و استراحت مسافران بوده است. این پل در زمان ناصرالدین شاه قاجار به دستور میرزا ابوالحسن‌خان مشیرالملك و با معماری حاج محمد رحیم شیرازی بصورت كامل مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و تا اواخر دوران پهلوی اول مورد استفاده قرار می گرفت. طی قرنها كاروانهای حامل مسافر و كالا از روی آن گذشته‌اند. سیلاب ها و رودخانه‌های طغیان كرده نتوانستند بر آن آسیبی وارد كنند. وقتی سازمان آب منطقه ای فارس و بوشهر بدون مطالعات لازمه و مذاكره و كسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی وقت مبادرت به انتقال لوله های فلزی و بسیار سنگین آب از روی پل نمود، وجود لوله های آب علت رفت و آمد وسائط نقلیه سنگین موتوری همچون جرثقیل و تانكر و تریلرهای سازمان آب بر روی پل گردید. عدم توجه به ظرفیت پل و فشار بیش از حد كامیون‌های سنگین به مرور باعث گردید سقف بعضی از دهانه های پل فرو ریزد.اين پل به دليل اهميت آن در سال 78 به شماره 2546 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسيد.